start rijmen vragen forum links zoek contact gastenboek inhoud

gedichten.nl: biografie

Abraham van Collem

[Rotterdam 1885 - Heemstede 1933]

Abraham Eliazer van COLLEM (Bram) was de zoon van Eliazar van Collem, venter in manufacturen, en Jetta Vroman, marktkoopvrouw.

Hij werd geboren in de Rotterdamse jodenhoek. Na een korte schoolopleiding kwam hij in de textielbranche terecht. Hij zou zijn hele leven blijven werken, eerst in de stoffenhandelhandel, daarna als zelfstandige met een groothandel en later door geldnood gedwongen als handelsreiziger.

 

Van Collem, die in 1890 in Amsterdam trouwde met Henriette Prins, met wie hij drie dochters en een zoon kreeg, verhuisde vijf jaar later met zijn gezin naar de hoofdstad.

 

De pogroms in Rusland in de jaren tachtig maakten een diepe indruk op hem. Ten bate van de vluchtelingen schreef hij een reeks beschouwingen, die in 1891 onder de titel ‘Russische melodieën’ werden gepubliceerd. Van Collem heeft zich altijd voor de emancipatie van verdrukten ingezet.

Onder de indruk van de denkbeelden van Theodor Herzl werd hij zionist. Hij was de eerste voorzitter van de mede door hem in 1899 opgerichte Nederlandsche Zionistenbond. Spoedig beschouwde hij het zionisme niet meer als middel tot verheffing van het joodse proletariaat. Die kon zijns inziens alleen door het socialisme worden bereikt. Binnen een jaar trad hij af als voorzitter en nam afscheid van het zionisme. 

Van Collem was socialist geworden na het bijwonen van een lezing van Henriette Roland Holst over het socialisme. In de SDAP behoorde Van Collem tot de radicaal-marxistische richting. Tussen 1900 en 1910 nam hij afstand van de sociaal-democratie, die naar zijn mening te reformistisch was geworden. Geïnspireerd door de Revolutie in Rusland werd hij 'communist' maar bij een partij heeft hij zich niet meer aangesloten.

  

Hoewel zijn dichterschap pas laat tot volle ontplooiing kwam, had Van Collem als jongen van veertien jaar zoveel literaire belangstelling dat hij Multatuli durfde opzoeken toen deze in Rotterdam was. Het was vooral zijn schoonvader, die het creatieve genie en de joodse dichterlijke stem in Van Collem ontdekte. Van Collem was een self-made man, die door zijn gebrekkige opleiding veel heeft moeten bijspijkeren. Hij publiceerde feuilletons en gedichten in De Kroniek, De Jonge Gids, De Nieuwe Tijd (waaraan hij van 1903 tot het einde van dit blad in 1921 meewerkte) en De Nieuwe Amsterdammer. Een aantal van deze gedichten is opgenomen in de bundel ‘Van stad en land’ (Rotterdam 1906). Zijn eerste belangrijke bundel ‘Liederen van huisvlijt’ (Bussum 1917) verscheen toen hij al bijna zestig jaar oud was. Daarna volgden in snel tempo andere liederenbundels, met als laatste het grote dichtwerk ‘God’ (Amsterdam 1930).

Het werk van Van Collem heeft een joodse, socialistische en religieuze inslag. Zijn religieuze gevoel kreeg vorm in een pantheïstische levensbeschouwing. Opstandigheid en toekomstverwachting spreken uit zijn werk. Zijn dichtkunst diende een groeiende bewustwording van bestaand onrecht en de komst van een betere toekomst. Van Collem is wel 'proletarisch dichter' genoemd. Anders als zijn leermeesters Henriette Roland Holst en Herman Gorter was hij dat, maar slechts voor een deel van zijn oeuvre. Gedichten als 'Gebed te Waalwijk' en 'Slachtveld' zijn beroemd geworden en ontbraken op geen voordrachtavond van de arbeidersbeweging en in geen bloemlezing. 

Van Collem was een opgewekt man, zachtmoedig en humoristisch. Hij was een stil en teruggetrokken mens die niet uit was op bekendheid of invloed. Hij was een bezield socialist met een filosofische inslag maar behoorde niet tot de intellectuele socialistische dichters zoals zijn vriend  Gorter. Zijn gedichten zijn niet altijd gaaf, soms onhandig, maar wel levend en kleurig. Ze bevatten veel van de maatschappelijke ellende, veel van de smart van de armen, veel van de hoop van de strijdenden. Het zuivere sentiment van zijn gedichten sprak de arbeiders aan. Dat was wat hem voor ogen stond: met zijn werk bijdragen tot het bewustwordingsproces van het proletariaat.


Werk:

Russische melodieën (1891)
Van stad en land (1906)
Liederen van huisvlijt (1917)
Liederen der gemeenschap (1918)
Opstandige liederen (1919)
Het wonder (1920)
Nieuwe liederen der gemeenschap (1920)
Van God en van de natuur (1921)
Liederen der gemeenschap. Derde bundel (1922)
Van de nieuwe gemeenschap der menschen (1924)
De soldaten (1927)
God (1930)

Inzendingen van deze schrijver

Titel Tabblad Datum
1.Blijf vrolijk, of het sneeuwt of regentpoezie02-04-2018
2.Er is een stem gekomen...poezie23-12-2017
3.Bloemen, sterren, grassen en de zonpoezie04-05-2017
4.Natuur ik luister naar uw wilpoezie14-11-2016
5.Wanneer het zomer werdpoezie05-09-2016
6.Ik wilde reiken naar een tijdpoezie04-05-2016
7.Liever dan mens te zijn, werd ik een wolkpoezie08-04-2016
8.DE VERWORPENEN poezie04-02-2015
9.Als gij met uw zingend hart...poezie29-12-2014
10.Ontembaar is in mij het wreed verlangen poezie27-06-2014
11.SPIJTIG MEILIEDpoezie05-05-2014
12.VAN DE NATUUR poezie02-11-2013
13.De wilde herfst komt langs de velden vegenpoezie19-10-2013
14.AVOND IS HET poezie08-09-2013
15.Zoals gij, zijn wij blinden en onwetendpoezie18-06-2013
16. Eens zal ik redevol zijnpoezie28-05-2013
17.Hoogste leven is de liefde levenpoezie08-02-2013
18. Wanneer gij niets verlangt, dan zal zij komenpoezie27-09-2012
19.In de kamerpoezie07-05-2012
20.Gods aangezicht het is...poezie17-02-2012
21.Het woudpoezie13-07-2011
22.Wanneer wij zullen naakt zijn als de zeepoezie28-06-2011
23.De dood, dat is, niet meer de zon zienpoezie20-05-2011
24.WANDELINGpoezie30-04-2011
25.LENTEpoezie18-03-2011
26.VOLKEREN DES KRUINSpoezie18-09-2010
27.DE GEEST RIJPTpoezie09-09-2010
28.NIEUWE JEUGDpoezie05-09-2010
29.TOEN BLIES UW ADEM,poezie01-09-2010
30.DE DAG STOND STRALENDEpoezie28-08-2010
31.Een dromend kind dat met de sterren speeltpoezie19-08-2010
32.KOM SOCIALISMEpoezie15-08-2010
33.MATTEN VLECHTENpoezie12-08-2010
34.Zijn wij tezamen, God?poezie19-01-2010
35.De avond valt, het wijde land wordt donkerpoezie20-06-2009
36.Voorjaarpoezie30-05-2009
37.Ik wilde dit voor uw levenpoezie12-01-2009
38.Zoals gijpoezie10-09-2008
39.De donkere veroestte blaren...poezie05-11-2007
40.Dit zal het einde zijnpoezie15-10-2007
41.Die na mij komen, deze zullen wetenpoezie25-09-2007
42.Diepe verachting...poezie04-11-2006
43.Als gij mij leest, dan moet gij mededichtenpoezie05-09-2006
44.ER IS DE STANK VAN GELDpoezie26-08-2006
45.DE STRAATVEEGpoezie14-06-2006
46.Slachtveld poezie10-12-2005
47.GEBED TE WAALWIJK poezie29-08-2005
48.Liever dan een mens te zijn...poezie13-08-2005
49.Voor het Vaderlandpoezie01-08-2005