inloggen

biografie: Nicolaas Beets

1814 - 1903


Nicolaas Beets  [Haarlem 1814 – Utrecht 1903]  letterkundige en predikant.

Beets studeerde van 1833 tot 1839 theologie te Leiden. In deze jaren was hij enthousiast over het werk van George Byron en Walter Scott, in wier somber-romantische trant hij verhalende gedichten schreef. Deze zwaarmoedige periode, die Beets zelf zijn ‘zwarte tijd’ noemde, strookte niet met zijn opgeruimde aard (vgl. zijn studentikoze feestverslag De masquerade, 1835), die dan ook  kort daarop zijn  uitdrukkingsmiddel vond in prozageschriften onder de schuilnaam Hildebrand,  later opgenomen in de Camera obscura, zijn beroemdste werk.

In  1839 promoveerde hij tot doctor in de theologie op het proefschrift De Aeneae Silvii, qui postea Pius papa secundus, morum mentisque mutationis rationibus. Het jaar daarop werd hij predikant te Heemstede en trouwde hij met Aleida van Foreest. In deze periode schreef hij Ada van Holland en liedjes als Groote plas (over het droogmaken van de Haarlemmermeer), De conducteur en Maartje van Schalkwijk. In 1854 werd hij predikant te Utrecht en in 1874 hoogleraar in de kerkgeschiedenis aldaar (tot 1884).

Kort na de geboorte van hun negende kind stierf zijn vrouw in 1856; uit zijn tweede huwelijk met een jongere schoonzuster werden nog zes kinderen geboren. Als  geliefd predikant ging hij op in zijn ambt en had hij veel contact met het Réveil (Da Costa). Hij werd een voorman van de ethische richting in de Hervormde Kerk, werkte mee aan het theologische tijdschrift Ernst en Vrede, maar hield zich buiten de richtingsstrijd. Zijn vele meditaties en prekenbundels werden zeer gewaardeerd. Puntiger waren zijn opstellen over taal- en letterkunde. Zijn vroegere studentikoze losheid bleek daarin niet meer, soms nog wel in zijn huiselijke verzen en christelijke volkspoëzie, die hij tot op hoge leeftijd produceerde.

 Poëzie:

Proza en poëzy (1840)

Korenbloemen (1853)

Verstrooide gedichten (1863)

Madelieven (1869)

Najaarsbladen (1881)

Dennenaalden (1900)


Inzendingen van deze schrijver

99 resultaten.

Verjaardag.

poezie
4,5 met 4 stemmen 1.634
De wereld aan te zien, welvarend nog en krachtig,
Maar met een afscheidnemend oog,
De zeventig voorbij, in 't opgaan naar de tachtig,
Een leefkring die, uit veel, een enkle slechts voltoog;...

Het breistertje

poezie
3,2 met 10 stemmen 4.243
Mooi Kniertje staat van dag tot dag
En breit voor haar deur een kwartiertje:
Voor wie dat paar kousen wel wezen mag,
Mijn allerliefste Kniertje?...

Met zen achten

poezie
3,6 met 11 stemmen 3.717
Wat, kan in ‘t Gooi, een schuldloos kind,
Met rozen op de frisse kaken,
Daar ‘t niets dan leven in zich vindt,
Van dood of sterven maken?...

MINISTERKEUZE

poezie
3,5 met 23 stemmen 5.385
Gij hoeft het in geen boek te lezen,
De ervaring preekt het even goed:
Die ’t wezen KAN en niet WIL wezen,
Dat is de man die ’t wezen MOET....

Captatio

poezie
3,6 met 8 stemmen 5.179
Poëten worden oud, de goede met de kwade;
De middelmatige met mij;
Dit hebben zij gemeen, veel tot hun eigen schade:
Zo lang zij leven, dichten zij....

Lente

poezie
4,3 met 13 stemmen 3.486
Had ik uw adem, Nachtegalen!
Uw zilvertoon,
Langs alle heuvlen, alle dalen,
Zou ik uw smeltend lied herhalen,...

ZESTIGSTE VERJAARDAG.

poezie
4,0 met 3 stemmen 847
„Ben je zestig?” Ja, ik ben ’t;
Ik beken ’t;
Kan ik ’t wel ontveinzen?
’t Haar mijns hoofds is dun en grijs,...

AAN EEN GRIJZE TEGENSTANDER.

poezie
4,0 met 2 stemmen 517
De grijsheid blijft ons eerbiedwaardig.
Maar, is ze ook al de kluts niet kwijt,
Ze is, wat ze ook zijn moog, eigenaardig
Niet op de hoogte van de tijd....

Jong blijven.

poezie
4,0 met 2 stemmen 2.013
Het hart blijft jong en wordt niet oud,
Wanneer 't zich fris en open houdt
Om al wat menslijk is te voelen,
Te voelen wat een kind verblijdt, ...

IN DEN VREEMDE.

poezie
Zo klonk ze nimmer nog me in 't oor, —
Zo rein, zo roerend nooit, als hier
1k laat er Grisi's zangen voor,
Manzoni's gulden lier....

AAN ENE WEDUWE.

poezie
De vertroostingen Gods zijn nooit te klein,
Hoe groot het leed moog wezen.
De God, die ze schenkt,
en ons lijden gedenkt,...

DE EOOLSE HARP

poezie
4,0 met 3 stemmen 592
De eoolse harp ruist in de nacht,
Ruist op de toon der treurgezangen;
Aandoenlijk als de weke klacht
Van 't hartje, dat van liefde smacht,...

JAN ZONDERLING.

poezie
4,0 met 3 stemmen 644
De zucht naar grootheid, die mij prest,
Doet mij betreden paden vloeken.
Ik kan niet b e t e r doen dan best,
Zo wil ik ’t dan bij a n d e r s zoeken....

Namaals rust.

poezie
3,5 met 2 stemmen 1.465
't Verlangen van de Jeugd
Is vreugd
En woelig tijd verdrijven;
Moede Ouderdom schept lust...

Over 't paard tillen.

poezie
4,5 met 2 stemmen 1.364
Uw nauwgezetheid is beducht
Mij ‘over 't paard te tillen.’
Maar is er iets wat u belet
Dat gij mij in de zadel zet?...

Sta bene.

poezie
Wij zijn een natie van stavast, niet waar?
Ziedaar een trots, waar we onze troost bij zoeken.
Nu ja; die predikant staat hier of daar,
En onze kunst en wijsheid staat in boeken....

Najaarslied.

poezie
3,8 met 4 stemmen 1.230
Ik ken geen schoner kleuren
Dan die van 't Hollands bos
In bruine najaarsdos;
Ik ken geen zoeter geuren,...

Meidag.

poezie
3,8 met 4 stemmen 1.474
Nu draaide 't windje, met de zon,
Door 't oosten heen naar 't zuiden;
Dat is zo goed als 't wezen kon,
Voor boer en buitenluiden....

Voorjaar.

poezie
4,7 met 3 stemmen 1.160
Mijn hof ontwaakt, wordt groen, wordt wit
Van bloesems aan de twijgen:
Reeds zoo veel malen zag ik dit,
Maar kon er nooit bij zwijgen....

RUTH

poezie
4,0 met 2 stemmen 957
De lieve Ruth, de lieve Ruth!
De dochter Moabs, de getrouwe!
Die, zelve een droeve weduwvrouwe,
Een weduw was tot steun en stut;...

Stil is de nacht.

poezie
4,0 met 4 stemmen 1.705
Stil is de nacht en lieflijk blinkt de maan;
Vermoeidheid rust met zorg en vrees en smarte, -
Maar liefde waakt in 't rustloos kloppend harte,
Zij, zij-alleen kan niet ter ruste gaan!...

Kerstavond

poezie
4,0 met 4 stemmen 1.037
Troost der armen.

Wat buigt ge u neder, o mijn ziel,
Waarom dus gans verslagen?...

Zwart en blauw

poezie
(Naar Th. Moore)

Het gloeiend gitzwart oog
Schiete al zijn dolken rond,...

Een stem van de overzijde.

poezie
4,5 met 2 stemmen 956
Als 't leven over-leven wordt,
Al is het kort,
't Schijnt lang te duren;
Hoe pijlsnel vroeger tijd verdween,...

VERWORVEN SMAAK

poezie
2,5 met 2 stemmen 912
Rijmloze verzen, in het metrum van de Griek,
Zijn lekker als — tabak. Die maakt gezonden ziek;
Wekt walging; ’t koude zweet breekt uit; het komt tot braken.
Maar ’t went wel en begint van lieverlee te smaken....

Najaarslied

poezie
4,0 met 2 stemmen 756
Ik ken geen schoner kleuren
Dan die van 't Hollands bos
In bruine najaarsdos;
Ik ken geen zoeter geuren,...

GERMANISMEN.

poezie
2,5 met 2 stemmen 673
Gij hebt mij, lieve Buren!
Uw t o o n s t u k niet te sturen;
Ik zing niet gaarne op D u i t s;
Houdt, daar gij mij door ’t oor boort...

Wij zijn kindren van ons land.

poezie
4,0 met 2 stemmen 992
Volkslied.

Wij zijn kindren van ons land,
Vrije Batavieren!...

Lelijk? mooi?

poezie
‘Lelijk!’ zegt gij. - Neen voorwaar!
Veel moge aan dit schoon ontbreken:
De adel van een ziel is daar,
Die van 't schoonste weet te spreken,...

Het putje van Heiloo.

poezie
4,0 met 2 stemmen 1.233
Hoe lieflijk ligt het klein Heiloo
Van 't hoge bos beschut;
Een kerk zeer oud staat daar gebouwd,
Daar achter is een Put....