Alle inzendingen van Multatuli

De kat viel van de trappe, Mijn vader verkoopt aardappe- Len en uien. ------------------------------------------------ uit: Verzamelde werken (1888 -1889)…

Wat zoekt ge, liefde en min...? Mistrouw haar zoet genot: Geen liefde is als van God, bestendig, rein, verheven, Het stoflijke is te zeer met ons bestaan doorweven, Gij vindt beneden niet, wat slechts bestaat bij God.…

Mooie meissies, mooie blomme, Van een mooi meissie ben ik gekomme, En een mooi meissie is m´n hartedief, Daarom heb ik alle mooie meissies lief! Kon ik alle mooie meissies krijge... Ik zou ze-n-an ´n touwetje rijge, Ik zou ze kuipen in een vat ... Och, als ik alle mooie meissies had! Als ik dood ben, zullen ze mij begrave... Ze zullen…

Ik weet niet waar ik sterven zal. Ik heb de grote zee gezien aan de Zuidkust, toen ik daar was met mijn vader om zout te maken. Als ik sterf op de zee, en men werpt mijn lichaam in het diepe water, zullen er haaien komen. Ze zullen rondzwemmen om mijn lijk, en vragen: 'wie van ons zal het lichaam verslinden, dat daar daalt in het water?'…

Met mijn zwaard, Op m'n paard, En mijn helm op het hoofd, Er op in! En de vijand de schedel gekloofd, En vooruit! Op de weg, Langs de heg, Met een houw en een stoot De dragonders verjaagd, en de markgraaf gedood, Om de buit! En die buit…

Moeder, 'k ben wel ver van 't land Waar me 't leven werd geschonken, Waar mijn eerste tranen blonken, Waar ik opwies aan uw hand. Waar uw moedertrouw der ziel Van de knaap haar zorgen wijdde, En hem liefdrijk stond terzijde, En hem ophief als hij viel. Schijnbaar scheurde 't lot de banden…

Leer dit van mij, o mensen, leef broederlijk onder elkander: Partijhaat is 'n afschuwelijk ding... in 'n tegenstander.…

II Wandlaar die me hier begraven ziet, Als ’t sterven 'n kunst was, dan lag ik hier niet.…

CII. Nageslacht, ik waarschuw je! Alles saamgenomen, Hoort er 'n brutale courage toe, na mij ter wereld te komen.…

't Is zoeter hier zijn maker te loven; 't Gebed klinkt schoon langs berg- en heuvelzij; Veel meer dan ginds rijst hier het hart naar boven: Men is zijn God op bergen meer nabij. Hier schiep Hijzelf altaar en tempelkoren, Nog door geen tred van 's mensen voet ontwijd; Hier doet Hij zich in 't raat'lend onweêr horen... En rollend roept Zijn…

De hevigste uitdrukking van smart is sarcasme.…

Men kan de familiën vrij nauwkeurig verdelen in twee soorten: vervallen hoogheid en geklommen laagheid.…

Mag ik mijn ploeg terughouden omdat er wellicht hier en daar een worm wordt doorgesneden?…

Maar schoolmeesters moeten de taal niet maken. Zijzelf behoren die te leren van 't Volk dat die taal spreekt en schrijft. En weer moeten de schoolmeesters niet alles goedvinden wat dat Volk schrijft en spreekt. Zij moeten ziften en kiezen, dat is: ze moeten geen schoolmeesters zijn.…

Hij schaakt niet omdat hij niet voor zijn plezier en zonder bezoldiging wil gaan zitten denken.…

De roeping van de mens is mens te zijn. Daarheen moeten leiden: opvoeding, onderwijs, beroepskeuze, zedenleer, wetgeving, godsdienst. Hierin nu ligt, geloof ik, 'n algemene fout, dat men veelal het doel voorbijziet en hoofdzaak maakt van 't middel. Gesteld dat men als volmaakt mens ter-wereld kwam. Dan zou alle kultus, alle dwang, alle wet overbodig…

Zeg óf: ik weet niet, óf als ge 't weet, toon dat door duidelijkheid, en vooral, bouw geen torens op de punt van een naald, zoals de schermers met 'cogito ergo sum', of zulke kinderachtigheden. En nog eens, wees duidelijk, gij bonzen, rabbi's, dominees, derwisjen en doctoren. Als ge dát waart, zou 'k vrede hebben met de fundamenten van uw torens…

Een oud heer las de krant, en hield die ver van zich. -Waarom doet ge dat? vroeg ik. --Ik zie niet goed van nabij, sedert ik oud werd. Ik wou dat m'n lezers oud werden, en mij lazen van verre.…

Du choc des opinions jaillit*... in dit geval een vervelend meestal onbruikbaar mengsel van allerlei opinions. Een mengsel dat de dwalingen van alle richtingen in zich verenigt, zonder zich op te lossen in juistheid van richting. A en B wilden een rivier overtrekken, die van Oost naar West liep. Zij stonden aan de Zuidzijde. A stelde voor, Oostwaarts…

Ik vind niet goed dat de prins van Oranje zijn beroep leert als inspecteur van de kavallerie. De Nederlanders zijn geen volk van paarden, noch paardenvolk. Ik beweer dat er uit Pope's 'Essay on men' en zulke werken, meer te leren is - vooral voor iemand die geroepen is tot regeren of besturen van MENSEN - dan in een stal.…

Een publiek persoon staat lager of hoger dan bijzondere personen. Trekt hij zich de algemene zaak aan, met dezelfde ijver als 'n particulier de zijne behartigt, dan staat hij hoger, dewijl hij in de uitslag van 't goede slechts deelt voor een burgerdeel, en niet naar de maat zijner inspanning. Maar behartigt hij de publieke belangen juist genoeg…

Als ge met uw zoon overlegt welk beroep hij zal kiezen, let dan goed op of hij ijverig is, want de graad van z'n ijver moet bepalen of hij geschikt is voor staatsbetrekking of voor 'n bijzonder beroep. De reden hiervan is deze. In beide gevallen begint hij z'n loopbaam als ondergeschikte. IJver zal hem schaden, als z'n chefs publieke personen zijn…

Om zeden en wetten te begrijpen, is 't nuttig zo nauwkeurig mogelijk zich voor te stellen welke omstandigheden die wetten nodig, en die zeden algemeen algemeen maakten. 't Is 'n aardige studie, maar meestal leert zij ons dat eigenbelang de drijfveer was van wie die wetten en zeden invoerden of handhaafden. Zo handhaven de parijse modistes de crinoline…

Waar ge een individu hoort spreken over principes... wees voorzichtig. Waar ge een staatsman hoort spreken over systemen... wees voorzichtig. Waar ge een godgeleerde hoort spreken over dogmen... wees voorzichtig.…

-Meent ge een genie te zijn? --Ja. -Die onbeschaamdheid is te geniaal om u niet te geloven.…

Ik ben boos op mezelf. Ik had nagedacht over God en m'n dame. Ik begreep iets van 't een, en beminde het ander. Ik droomde, en meende veel te weten, veel lief te hebben. Al liefhebbend en dromend liep ik 'n restaurant in, en daar heb ik groen-erwten met spek gegeten. Daarom ben ik boos op mezelf.…

Een gedachte is 'n poliep. Snij ze in twee, dan hebt ge twee poliepen. Snij die weder in twee... en ga voort met snijden. Na twintig generatiën van elke sectie, geeft alzo één gedachte meer dan een miljoen naneven. En elke naneef is een poliep, zo goed als z'n stamvader. En elke stamvader in de rechte lijn is nog bovendien, op zijn beurt, stamvader…

In 't ziekenhuis te Amsterdam - dat gasthuis heet, ik weet niet waarom - moest een matroos geamputeerd worden. Professor - ik meen Tilanus - zette hem z'n been af. De man rookte bedaard z'n pijp, beet nu en dan op de tanden, maar verhief zich boven de pijn. Professor T. bewonderde die sterkte van ziel, en sprak daarover met lof, terwijl hij 't verband…

Er zijn weinig boeken waaruit men niet leren kan hoe men niet schrijven moet.…

- 'Geloof me, hij is een genie. Ik beken dat z'n deeg op stopverf lijkt, maar z'n verhandeling over de onsterfelijkheid... ge moet bedenken dat hij bakt met tegenzin, en verhandelt met genoegen. 't Eén is z'n beroep, 't ander z'n roeping. 't Eén is hem een noodzakelijke, maar onaangename inspanning van 's middags vier tot 's morgens acht, 't ander is…