inloggen

biografie: Hieronymus van Alphen

1746 - 1803

[Gouda 1746 – Den Haag 1803]

dichter en kunsttheoreticus

Voor zijn beroep advocaat en later procureur-generaal van het Hof in Utrecht, pensionaris van Leiden en thesaurier-generaal van de Unie (1793).

Bij de komst van de Fransen in 1795 legde hij als aanhanger van de Oranjepartij zijn functie neer. Met zijn orthodox-christelijke levensvisie en stellingname tegen de geest van de eeuw werd Van Alphen een voorloper van het Réveil. Hij schreef stichtelijke poëzie, w.o. cantaten en kunsttheoretische en religieus-wijsgerige beschouwingen.

Hij verzette zich tegen de rederijkerskunst, pleitte voor een wijsgerig gefundeerde poëziekritiek en waarschuwde tegen overschatting van de nationale poëzie. Van belang zijn in dit verband zijn Digtkundige verhandelingen (1782) en zijn bewerking van Riedels Theorie der schoone kunsten en wetenschappen (1778–1780).

Grote bekendheid kreeg en behield hij door zijn in eerste instantie anoniem uitgegeven Proeve van kleine gedigten voor kinderen (3 bundels), 1778–1782.

WERK:

Proeve van stigtelijke mengelpoëzy (1771; vervolgbundels: 1772, 1782);

Mengelingen in proza en poëzie (1783);

De waare volksverligting met opzigt tot godsdienst en staatkunde beschouwd (1793);

Kleine bijdragen tot bevordering van wetenschap en deugd (1796);

Predikt het evangelium aan alle creaturen (1801).

Posthuum:

Nagelaten schriften (1813);

Dichtwerken van Mr. Hieronymus van Alphen met een levensbeschrijving verrijkt, door J.I.D. Nepveu (1838–1839).


Inzendingen van deze schrijver

51 resultaten.

De sterrenhemel

poezie
2,5 met 11 stemmen 6.377
Daar rijst het tintlend sterrenheir!
En de aarde zwijgt verbaasd.
’t Gesternte spiegelt zich in ’t meir,
Waarop geen windje blaast....

De liefde tot het vaderland

poezie
4,0 met 3 stemmen 1.545
Al ben ik maar een kind,
Toch wordt mijn Vaderland van mij op 't hoogst bemind;
Ik werd er in geboren;
Ik heb er drank en spijs;...

Te Delft

poezie
4,0 met 3 stemmen 3.579
- fragment -
o Delft, o Hofpaleis! gij deed mijn boezem gloeien,
Toen ik die trappen zag,
Waarlangs mijn Vaderland een tranenstroom deed vloeien,...

De verwelkte roos

poezie
3,5 met 2 stemmen 3.836
Waarom verwelkt de roos zo ras?
Zei Jantje, och of 't anders was!
God wierd ook, dunkt me, meer geprezen,
Zo 't roosje langer bleef in wezen....

Wie 't Christendom verdrukt

poezie
3,3 met 3 stemmen 2.331
Wie 't Christendom verdrukt, bespot,
Belaagt en ondermijnt, voert oorlog tegen God!
Maar zal Zijn Raad niet breken.
Wat ook de bliksem vell', zij laat die ceder staan. ...

Ode aan de Dood

poezie
3,5 met 4 stemmen 3.365
Vorst der verschrikking! vol van bekommernis
Ziet gij me treuren; daar ge mijne egâ, rooft;
Haar wegvoert uit mijn liefdes armen,
En ze laat leven in 't bevend harte. ...

De kinderliefde

poezie
3,1 met 21 stemmen 10.314
Mijn vader is mijn beste vrind.
Hij noemt mij steeds zijn lieve kind.
'k Ontzie hem, zonder bang te vrezen.
En ga ik hupplend aan zijn zij,...

De bedelaar

poezie
3,1 met 44 stemmen 8.855
Die afgeleefde man, die bijkans nakend zit,
En trillend van de kou, mij om een duitje bidt,
Is even goed als ik. Gods wijsheid gaf alleen
Mij wat meer geld dan hem. Ben ik dan beter?... Neen....

De gezondheid

poezie
3,1 met 22 stemmen 6.406
Gezondheid is een grote schat
Om vergenoegd te leven.
Ofschoon ik grote rijkdom had,
Wat voordeel zou het geven,...

Het geduld

poezie
2,9 met 48 stemmen 15.939
Geduld is zulk een schone zaak,
Om in een moeielijke taak
Zijn doelwit uit te voeren;
Dit zag ik laatst in onze kat,...

Het tederhartige kind

poezie
3,9 met 35 stemmen 9.578
Zou ik niet mijn moeder eren,
Ach, wat doet ze niet voor mij?
Wat mij nut is, mag ik leren;
Ben ik vrolijk, zij is blij....

EEN VERTELLING

poezie
2,8 met 13 stemmen 4.420
Wij zaten laatst bij Saartje,
Onze oude goede baker,
Die sprookjes kan vertellen.
Wij dronken chocolade,...

HET LIJK

poezie
3,7 met 25 stemmen 8.692
Mijn lieve kinders, schrik toch niet,
Wanneer gij dode mensen ziet;
Zoudt gij voor lijken beven?
Kom hier: dees bleke koude man,...

Lotje en Keesje

poezie
3,2 met 12 stemmen 4.336
Keesje:
Zeg me zoete lieve Lotje!
wat is de oorzaak, dat ge schreit:
Hebt ge uw beugeltas verloren,...

HET VROLIJK LEREN

poezie
3,3 met 17 stemmen 6.869
Mijn spelen is leren, mijn leren is spelen,
En waarom zou mij dan het leren vervelen?
Het lezen en schrijven verschaft mij vermaak.
Mijn hoepel, mijn priktol verruil ik voor boeken;...

Welkomgroet van Claartje voor haar kleine zusje

poezie
3,4 met 36 stemmen 12.600
Welkom lieve kleine zus!
Welkom in dit leven!
Baker mag ik niet een kus
Aan mijn zusje geven....

Claartje

poezie
3,3 met 19 stemmen 5.295
Bij de schilderij van hare overleden moeder
Wanneer ik neergezeten
Bedaard het beeld aanschouwe
Van mijne lieve moeder,...

De klepperman

poezie
3,6 met 5 stemmen 3.482
Zou ik voor de klepper vrezen,
O! die lieve brave man
Maakt, dat ik gerust kan wezen,
En ook veilig slapen kan....

Het verstandig antwoord

poezie
3,8 met 10 stemmen 4.257

Gij vraagt mij, waarom ik aan God gehoorzaam ben?
't Is daarom, dat ik Hem als wijs en goed erken.
Hij heeft aan ons zijn wet uit liefde alleen gegeven....

De spiegel

poezie
3,6 met 30 stemmen 6.823
Die telkens in de spiegel ziet,
En zich met schoonheid vleit,
Beseft de ware schoonheid niet,
Maar jaagt naar ijdelheid....

De vogel op de kruk

poezie
2,7 met 18 stemmen 4.307
Het zijn nu pas zes of zeven dagen,
Dat ik dit sijsje kocht van Klaas de vogelman;
En schoon ik in het eerst mijn moeite moest beklagen,
Nu is er nergens geen, die beter vliegen kan....

Het goede voorbeeld

poezie
2,9 met 31 stemmen 8.748
Vader leeft met onze moeder
altoos vergenoegd en blij!
), hoe lieven zij elkander,
nimmer knorren zij als wij....

De naarstigheid

poezie
2,9 met 15 stemmen 4.189
Des morgens lang te slapen,
Te geeuwen en te gapen,
Staat lelijk voor een kind.
Die altoos veel moet snappen...

De godsdienstigheid

poezie
3,9 met 11 stemmen 3.570
Als in de lieve lente
De bloemen 't veld versieren,
Dan pluk ik rozenknopjes,
Viooltjes, maagdeliefjes,...

DE WARE VRIENDSCHAP

poezie
3,3 met 55 stemmen 12.272
Een vriend, die mij mijn feilen toont,
Gestreng bestraft, en nooit verschoont,
Heeft op mijn hart een groot vermogen;-
Maar...`t laag gemoed, dat altoos vleit,...

Het medelijden

poezie
2,6 met 14 stemmen 3.582
Wie dat ik immer smart zie dragen,
'k Heb ook gevoel daarvan,
Ik sluit mijn oor niet voor zijn klagen,
Maar help hem als ik kan....

Alexis

poezie
3,1 met 13 stemmen 3.064
Alexis heeft zijn zusje lief,
Wanneer ze in vrede leven;
Hij noemt haar zelfs zijn hartedief,
Als zij haar speelgoed hem wil geven....

De perzik.

poezie
2,8 met 29 stemmen 5.689
De perzik gaf mijn vader mij,
Omdat ik vlijtig leer.
Nu eet ik vergenoegd en blij,
Die perzik smaakt naar meer....