inloggen

biografie: Gerrit Komrij

Gerrit  Komrij [Winterswijk 1944 - ....]

Gerrit groeide op in een socialistisch gezin. Hij ging in Winterswijk naar de openbare lagere school en meldde zich in 1956 bij de plaatselijke HBS als leerling aan.  Hij kreeg gedurende de schoolrit het dringende advies om over te stappen naar de gymnasiumafdeling, waarvoor hij in een zomervakantie twee jaar Latijn en Grieks moest inhalen.

Toen al schreef hij teksten voor het schoolcabaret en kritische stukjes in de schoolkrant.

In 1962 slaagde hij voor het eindexamen Gymnasium.

Hij ging in Amsterdam Algemene Literatuurwetenschap studeren. Vanwege zijn voorkeur voor de homoseksuele liefde lag de keuze van Amsterdam voor hem voor de hand. Jarenlang had hij gedacht dat hij de enige homoseksueel op aarde was (NRC, 1978) maar hij begon toch langzaam maar zeker vorm te geven aan zijn gevoelens op dit vlak.

Hij stopte met zijn studie en werd vertaler uit het Nieuwgrieks, Latijn, Engels, Duits en Frans. Hij zocht zijn heil in Griekenland. Komrij woonde twee jaar op Kreta en voorzag in zijn onderhoud door  het geven van taallessen op een ‘frontistirion’.

Na twee jaar keerde hij terug in Amsterdam en in 1967 ging hij samenwonen met de graficus Charles Hofman, die nog  zijn levensgezel is. Het paar Hofman-Komrij woont nu al jaren in Portugal.

Hij werd opgemerkt door Theo Sontrop, die hem intoduceerde bij De Arbeiderspers, waar hij zijn eerste gedichten aanbood en ook redactie- en vertaalwerk kreeg toebedeeld. Omdat de eerste oplage van ‘Maagdenburgse halve bollen’ vertraagd werd uitgegeven, was zijn vertaling van ‘Pausin Johanna’, een boek van de Nieuw-Griekse auteur Emanuel Rohidis, het eerste dat van Komrij verscheen. Er zouden nog talloze vertalingen volgen. Werk dat hij ook maakte om van te leven, zoals hijzelf  verklaarde.

‘Het is een schandaal dat hij nooit de Nijhoff-prijs voor zijn vertalingen heeft gekregen’, zei Martin Ros, de enthousiaste en niet te stuiten oud-hoofdredacteur van de Arbeiderspers.

Zijn debuut met eigen werk kwam in 1968 met de publicatie van zijn gedichtenbundel ´Maagdenburger halve bollen en andere gedichten´.

In 1969  hielden Ros en Komrij zich onledig met het toen matig draaiende tijdschrift Maatstaf. Hij werkte daar samen o.a. met Koen Koch  en Mensje van Keulen.

Gerrit Komrij is sinds 1969 bevriend met Hans Warren (inmiddels overleden) en komt daardoor ook in Warrens ´Geheim Dagboek´voor. Komrij was daar om redenen van privacy niet altijd even gelukkig mee.

De poëzieprijs van Amsterdam 1970  kreeg hij voor zijn bundel´Alle vlees is als gras of het knekelhuis op de dodenakker´.

Komrij heeft zich vooral als dichter beschouwd  en als literair criticus. Hij begon in Vrij Nederland met polemische boekbesprekingen die de nodige stenen in de binnenlandse literaire vijver wierpen. Recensies in engere zin  waren zijn polemieken niet. Criticus zijn vond hij 'het zich tegen een vorstelijke beloning vrolijk maken ten koste van anderen'.

De Cestoda-prijs  voor het moeiteloos beoefenen van de Nederlandse taal in al haar genres kreeg hij in 1975. Deze prijs  betrof een ludiek initiatief van wijlen Nico Scheepmaker, roemrijk publicist.

Voor het grote publiek werd Komrij bekend toen hij in 1976 optrad als televisiecriticus van de NRC, wat  boze programmamakers bij de vleet opleverde. En een neologisme dat inmiddels in de Dikke van Dale staat: treurbuis. In Vrij Nederland publiceerde hij als feuilleton de autobiografie 'Verwoest Arcadië' en in de NRC een wekelijkse column, waarvan de inhoud er niet om loog.

De Busken Huet-prijs werd hem in 1979 toegekend voor zijn´Papieren tijgers´.

In 1979 publiceerde Komrij zijn bloemlezing ´De Nederlandse poëzie van de negentiende en twintigste eeuw in duizend en enige gedichten´. Komrij toonde een duidelijke voorkeur voor speelse en ondeugende gedichten. Hij had weinig waardering voor de navolgers van de vijftigers. Uit de negentiende eeuw wist hij interessante gedichten te achterhalen.

De gedichtenbundel ´Onherstelbaar verbeterd´ (1981) bevat parodieën op bekende Nederlandse gedichten.

De Herman Gorter-prijs 1982 kreeg hij voor ´De os op de klokketoren'.

De Kluwer-prijs 1983 ontving hij voor de wijze waarop hij in zijn hele werk met de Nederlandse taal omgaat.

Sinds 1984 woont Komrij met zijn echtgenoot Charles Hofman in Vila Pouca de Beira, een dorpje in Portugal niet ver van Coimbra.

In 1991 schreef Gerrit Komrij voor de tweede keer een parodie op Hendrik Marsmans ´Herinnering aan Holland´. Hij deed dit onder het pseudoniem Mr. Pennewip. Komrij gebruikte ook de pseudoniemen Gerrit Andriesse, Joris Paridon en Griet Rijmrok. Grappig is opgemerkt dat ‘Ik rijm erg rot’ een anagram  is van de naam  Gerrit Komrij!

Een hoogtepunt in zijn literaire loopbaan werd de toekenning van P.C. Hooft-prijs 1993 voor zijn beschouwende proza.

Sinds jaren schrijft Komrij voor de NRC wekelijks een  bijdrage over min of meer  vergeten gedichten. Onder de titel ‘In liefde bloeyende’ verschenen honderd van deze besprekingen in boekvorm in 1998. In 2002 verscheen het vervolg: ¨Trou moet blycken, of opnieuw: In liefde bloeyende¨.

De Gouden Uil 1999 kreeg hij  voor ´In liefde bloeyende´.

Gerrit Komrij publiceerde in 1999 een bloemlezing van Zuid-Afrikaanse gedichten ¨De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten¨.

In 1999 werd op elke maandag een sonnet van hem op een prominente plaats in het  ´Algemeen Dagblad´ gepubliceerd.

Gerrit Komrij werd op de eerste Landelijke Gedichtendag op 27 januari 2000 gekozen tot ´Dichter des Vaderlands´. In deze hoedanigheid schreef Komrij o.a. een gedicht over Srebrenica en een gedicht over het definitieve vertrek van Prins Claus. Hij zag af van deze ere-baan in 2004, waarna in 2005 Driek van Wissen werd verkozen als zijn opvolger.

Gerrit Komrij ontving op 8 februari 2000 een eredoctoraat aan de universiteit van Leiden. Het is nu dus Dr. G. Komrij!

Gerrit Komrij is actief als dichter, romancier, bloemlezer, vertaler en eassayist. Met zijn essays heeft hij vaak opzien gebaard. Poëzie is voor Gerrit Komrij maakwerk, waar weinig inspiratie of diepgevoelde emotie aan te pas komt. Hij heeft een aperte hekel aan het gerijm van dilettanten, wat hij ook heeft uitgedragen in zijn columns.

Als voorbeeld daarvan gebruikte hij ooit een bijdrage op deze site http://www.nederlands.nl/nedermap/proza/proza/34179.html?zoekresultaat=ja.


Inzendingen van deze schrijver

41 resultaten.

In dit ondermaanse

gedicht
2,6 met 48 stemmen 19.487
Ik ben nog jong. Een ijsbaan is het leven.
De benen zweven en de zinnen zweven.
Vioolmuziek klinkt uit een megafoon.
De sneeuw maakt van de wereld een stilleven....

Erasmus

gedicht
4,5 met 2 stemmen 1.754
Waar medemensen zwart zien zie ik wit.
Ik wens het tegendeel van wat zij wensen.
Verdomd als ik niet tot de duivel bid
Wanneer god weer in trek is bij de mensen....

Je kat

gedicht
4,0 met 2 stemmen 3.416
Vanmiddag gaf je je kat een kopje en likte haar
Staart schoon, toen ze plotseling naar je opkeek
Zoals je daar op je knieën zat, en merkbaar
Aangedaan zei ze: 'Jongen, wat zie je bleek.'...

Praagse Mist

gedicht
De Karlsbrücke. Een decembermorgen.
Een klok. Het is op slag van tienen.
Ik voel zijn jas van gaberdine,
Zijn dunne lijf daarin verborgen....

Het water de stank

gedicht
Er was veel rommel op de brug te zien.
Ik zag onder de brug. Naar alle zijden
leek zich vuile troep daar te verspreiden.
De lucht was zurig. Een minuut of tien...

De ware bescheidenheid

gedicht
Vooral pygmeeën ambiëren zeer
De grote aandacht trekkende gebaren.
Luidruchtig gaan ze, denken ze, tekeer:
Maar uit hun mond komt ijl geruis gevaren....

Europa is een woord

gedicht
Europa is een woord, als alle woorden
Verjaagd, vernederd. Aan de horizon
Dwarrelen nog wat vage slotaccoorden.
Geen die ze hoort. Van niets meer ziel of bron....

Zomaar wat woorden

gedicht
Zomaar wat woorden bij een open vuur.
Ze haken niet naar eeuwigheid noch malen
Ze om iets hoogs en schimmigs als cultuur.
Men doodt de tijd met oeroude verhalen....

Droom

gedicht
Ik woonde in een speelgoedstolp van glas.
Zo'n bol waarin het sneeuwen gaat in dikke
En trage vlokken, als een kind hem pas
Heeft omgedraaid. Dat was me even schrikken....

Boemerang

gedicht
3,0 met 2 stemmen 5.388
Hij is bewusteloos. Vrouw Niets ontwaakt.
Het niets versmelt zich met de sprookjesprins
En wordt ook door begeerte aangeraakt.
Nu, niet verliefd, maar toch wel enigszins....

Paniek

gedicht
3,0 met 3 stemmen 5.661
Dan zie je dichters wijze dingen schrijven
Over de dood, de Ander en meer kwalen,
Over de liefde en dat soort spookverhalen -
Maar niets daarvan komt bij jou bovendrijven....

Een gedicht

gedicht
4,0 met 5 stemmen 24.002
De eerste regel is om te beginnen.
De tweede is de elfde van beneden,
De derde is om wat terrein te winnen.
De vierde moet weer rijmen op de tweede....

Souvenir

gedicht
4,5 met 4 stemmen 5.026
Het huis waarin ik zo lang heb gewoond
Woont ook in mij. De fiere gevel die
Zich aan de straatkant scherp aftekent troont
Daarboven met dezelfde acribie....

De zittende politicus

gedicht
4,0 met 3 stemmen 5.588
Hij heeft nog nooit gedanst. Hij kent zijn doel.
Nog nooit is op zijn vale klerkensmoel
Zomaar een lach verschenen, maar die nacht,
Nadat de gek de nar had omgebracht,...

Invitatie *

gedicht
2,8 met 4 stemmen 6.141
Ik lig hier als een hoer tentoon. Je kunt
Me aaien, in me kruipen en bespringen,
Me tot een bal opblazen, tot een punt
Verkleinen, me bewenen of bezingen: ...

Ellebogenwerk

gedicht
3,5 met 2 stemmen 9.701
Hij ziet de toekomst voor zich als mals gras.
Hoor hem zijn kaken roeren. Hij heeft trek.
Omzien geeft voor een zakenman geen pas.
Maar morgen is er altijd tijdgebrek....

Dodenpark

gedicht
3,3 met 7 stemmen 17.727
We wandelden des avonds door de tuinen
Van het crematorium; achter heg en hazelaar
Stond laag de vroege maan; ik at wat kruimels
Van mijn vest en jij genoot van een sigaar....

Angst

gedicht
3,1 met 11 stemmen 10.766
Heel argeloos begin je een gedicht.
Een aantal letters, aangenaam van vorm.
Het gaat vanzelf. Er slibben regels dicht.
Ze zwijgen nog. Ze wachten op de storm....

De Zwijgzaamheid

gedicht
2,2 met 29 stemmen 11.215
Eer maakt men lakens wit met inkt,
Eer speelt men schaak met bezemstelen,
Eer vindt men nog een roos die stinkt,
Eer ruilt men stenen voor juwelen,...

De zwijgzaamheid

gedicht
3,6 met 9 stemmen 6.763
Eer maakt men lakens wit met inkt,
Eer spreekt men schaak met bezemstelen,
Eer vindt men nog een roos die stinkt,
Eer ruilt men stenen voor juwelen,...

Droom

gedicht
2,2 met 57 stemmen 20.035
Ik woonde in een speelgoedstolp van glas.
Zo'n bol waarin het sneeuwen gaat in dikke
En trage vlokken, als een kind hem pas
Heeft omgedraaid. Dat was me even schrikken....

City Lights

gedicht
4,0 met 8 stemmen 8.000
De ruimte van een plein. Het is al nacht.
De hele dag liep ik door nauwe stegen
Waar ik verdwaasd mijn leven overdacht:
As, stof en zaagsel om bijeen te vegen. ...

Fietstocht

gedicht
2,7 met 23 stemmen 11.906
Het verre postkantoor was de magneet.
Niet om de luchtpostzegels of de taal
Van overzeese stempels – nee, het deed
Op tweehoog ’s middags dienst als jeugdleeszaal. ...

Solidariteit

gedicht
2,6 met 14 stemmen 7.575
Op zekere dag zag je een groenteboer,
Een wondermooie Maniak, hij was gewoon
Om alle vrouwen in zijn zaak een loer
Te draaien: hij verkocht ze groente, schoon...

De droom van een dorpsjongen

gedicht
3,0 met 24 stemmen 21.512
Nu ken ik alle kaden, alle stegen,
En de Palazzo's. En ik voel me warm.
Ik liet mijn hart hier achter, allerwegen.
(En op de Academie-brug mijn arm, ...

De taalsmid

gedicht
2,4 met 159 stemmen 29.870
De klinker en de medeklinker zijn
De weke onderbuik en het korset.
Dichter is hij die, schijnbaar zonder pijn,
Het vormeloze in de steigers zet. ...

Harmonie

gedicht
3,9 met 16 stemmen 11.217
Je hebt een tuin. Daar loop je 's avonds in.
Nu ja, niet elke avond. Af en toe.
Vaak ben je voor dat groeien zonder zin,
En toch zo grondig, na de dag te moe....

Solo

gedicht
2,9 met 38 stemmen 18.946
Geen mythe of wildwestverhaal
is het wat ik ditmaal opschrijf.
Ik klauter uit een krater, kaal -
de zon brandt op mijn dunne lijf....

De eenhoorn

gedicht
2,4 met 53 stemmen 19.409
Wreed schrijdt de eenhoorn in zijn glazen huis
Op de flamingo af, die sneeuwwit rilt.
De vogel weet: er is hier iets niet pluis.
Dan steekt de eenhoorn toe. Er klinkt een gil....

Zondagskind

gedicht
3,2 met 30 stemmen 17.156
Anderen knippen met hun vingers, zie:
Er valt vanzelf een wonder uit hun hand.
Ik zwoeg gestaag, verbrand mijn energie,
Maar wat ik opdelf is wat grint en zand....