inloggen

biografie: Isaac da Costa

1798 - 1860

 Isaac da Costa [Amsterdam 1798 - 1860]

Isaac is geboren in een patricische Portugees-Joodse familie. Hij bezocht van 1811 tot 1815 het Athenaeum Illustre. Hij studeerde rechten en letteren te Leiden, waar hij in 1818 en in 1821 promoveerde; in 1822 liet hij zich  in de hervormde kerk dopen. Na zijn studie werd hij ambteloos burger; hij hield 1826 bijbellezingen in zijn huis op zondagavond; later ook voorlezingen, vooral over theologische onderwerpen. In de periode 1834-1838 was Da Costa redacteur van het tijdschrift Nederlandsche Stemmen over Godsdienst, Staat, Geschied- en Letterkunde.

Zijn debuut kwam in 1813 met Lof der dichtkunst, voorgedragen in het letterkundig genootschap Concordia Crescimus; zijn eerste publikatie was De verlossing van Nederland (1814). Voor zijn overgang tot het christendom nog gaf hij zijn Poëzy (2 delen, 1821-1822) uit, waarin de strijd tegen de tijdgeest zich reeds aankondigt en die dan ook met instemming door zijn voorbeeld Bilderdijk begroet werd; zij getuigt van zijn voorliefde voor het heroïsche (Homerus en Aeschylus). Hierna heeft hij tot 1840 slechts enkele poëziebundeltjes uitgegeven (uitzondering: God met ons, 1826). Zijn grote 'tijdzangen', gedicht tussen 1840-1850, verschenen afzonderlijk en werden bijeengebracht in de bundel Politieke poëzy (1854). Behalve poëzie schreef hij theologische en historische werken, o.a. Israël en de volken, een overzigt van de geschiedenis der joden tot op onzen tijd (1848-1849). Zijn laatste levensjaren besteedde hij grotendeels aan de uitgave van De dichtwerken van Bilderdijk in 15 delen (1856-1859) en zijn biografie De mensch en de dichter W. Bilderdijk (1859).

Da Costa is een van de meest vooraanstaande figuren geweest van het protestantse Réveil. Zijn poëzie is minder veelzijdig dan die van zijn leermeester Bilderdijk, maar wel persoonlijker. Ook de meest retorische passages maken een bezielde indruk. Na 1840 heeft hij bewust een menging van proza en poëzie nagestreefd.

Opzien baarden zijn Bezwaren tegen den geest der eeuw (1823). Dit boekje is blijkens de voorrede geschreven ter bestrijding van het vooroordeel dat de 19de eeuw alle voorafgaande overtreft. Met beslistheid wordt in tien hoofdstukken de geest van het toenmaals heersende rationalisme bestreden, de gedachtenwereld der 18de eeuw, die juist in Nederland lang voortduurde. In dit romantisch manifest, geschreven in een proza van klassieke allure, kondigt hij 'een nieuwe geest' aan; in details schoot hij het doel voorbij door alles af te keuren wat men in die tijd als tekenen van 'vooruitgang' beschouwde (bijv. de afschaffing der slavernij en de centrale positie van de grondwet). Bilderdijk juichte zijn leerling toe in Bezwaren tegen den geest der eeuw van Mr. I. da C. toegelicht (1823). Da Costa zette zijn aanval tegen het modernisme en het liberalisme voort, o.a. in De Sadduceën (1824).

In 1839 werd Da Costa, aan wie de 'Bezwaren' allengs vergeven waren, gekozen als lid van het Koninklijk Instituut voor Wetenschappen, Letteren en Schoone Kunsten. Zeer belangrijk voor de kennis van Da Costa's denkbeelden over poëzie is de 'Voorafspraak'.

Een bijbels gedicht is 'Hagar' (1847), vervaardigd op verzoek van de uitgever Kruseman bij een van de staalgravures die voorkomen in het album Bijbelsche vrouwen (1848-1852).

Een episode uit de vaderlandse geschiedenis is het onderwerp van 'De slag bij Nieuwpoort'. De grote opgang die dit gedicht, zijn zwanezang, maakte, verklaart mede waarom de dichter bij zijn dood door velen als één der grootsten geëerd werd.


Inzendingen van deze schrijver

28 resultaten.

Mijn zoon, mijn eersteling heeft zich een lid beleden

poëzie
3,6 met 8 stemmen 2.692
AAN MIJN OUDSTE ZOON OP DE DAG ZIJNER BEVESTIGING ALS LID DER CHRISTELIJKE HERVORMDE GEMEENTE. Mijn zoon, mijn eers...

AAN MIJN HEDEN ELFJARIG DOCHTERTJE

poëzie
3,4 met 14 stemmen 3.583
Rebecca, dierbaar kind! ontvang bij uw verjaren uws Vaders zegening op 't kinderlijke hoofd. En moog zich aan die bed...

Gevoel

poëzie
3,3 met 24 stemmen 3.865
O! wie beschrijft mij 'tgeen gij zijt, Gevoel van 't kloppend harte! Wiens werking vaak de ziel verblijdt, Maar mee...

STILTE

poëzie
3,7 met 6 stemmen 1.458
Geen wolkje dreef er aan de hemel, geen windje suisde er in de blaân, en als een spiegel glad en effen, stond de onb...

AAN MIJN VADER

poëzie
4,3 met 6 stemmen 1.115
(OPDRACHT VAN DE BUNDEL ,POEZY’) Gunt gij 't, hoog vereerde Vader! dat een zoon U hulde bied' met de eerstling...

AAN EEN JONGE VRIEND,

poëzie
4,0 met 1 stemmen 1.390
OP ZIJN VIJFTIENDE VERJAARDAG. Verheug u, Jongeling! ten dag van uw jeugd! geen ouderlijk gemoed wraakt argeloze vre...

Grafschrift voor een kind.

poëzie
3,0 met 2 stemmen 656
Een bloempje, vóór de tijd van 't oudrenhart gerukt - Neen! door der Englen hand voor 't Eden Gods geplukt! Voor w...

B I D D E N

poëzie
3,7 met 6 stemmen 1.064
Des harten binnenst overleg, gezegd, gezucht, gedacht! Het trillen van een stille vlam die naar de wolken tracht....

AAN DE POEZY.

poëzie
4,0 met 2 stemmen 872
Volzoete geest der poezy! keer in mijn doffe boezem weder! Beziel opnieuw de ziel in mij, en in mijn hand de zwanenve...

De kleinen gaan ons voor in 't koninkrijk des Heeren

poëzie
3,3 met 6 stemmen 2.068
GEDACHTEN BIJ HET GRAF VAN DEN TWAALFJARIGE HENDRIK CHRISTIAAN CAPADOSE, 28 MAART 1845. De kleinen gaan o...

Uitboezeming

poëzie
2,5 met 4 stemmen 1.422
Neen, 'k was geen Zanger, stout en sterk, Wie eigen kracht naar 't ruime zwerk Op brede vleuglen uit deed schieten....

De traan

poëzie
3,7 met 15 stemmen 2.606
De traan, die opbruist naar onze ogen, In liefde en vriendschap, vreugde en smart, Die is de ware tolk van 't hart!...

Kemel en ros

poëzie
4,3 met 10 stemmen 1.464
Zijn kemel! ‘t Levend schip, dat door de zandzeebaren Zijn koers houdt, rijk bevracht met keur van Oosterwaren, ‘t...

ZUCHT TEN HEMEL

poëzie
3,0 met 22 stemmen 3.768
Dierbaar leven van mijn leven! ziel van mijn verlaten ziel! met wie rust en zelfbewustheid aan mijn dorrend hart ontvie...

OP EEN AFBEELDSEL VAN BILDERDIJK IN 1787

poëzie
3,0 met 6 stemmen 1.893
Geef eer de Strijder, in de vroeg verwoeste bloei zijns levens, toen met God en Nassaus recht in ’t harte, zijn onve...

Uitboezeming

poëzie
3,4 met 14 stemmen 3.373
Neen, 'k was geen Zanger, stout en sterk, Wie eigen kracht naar 't ruime zwerk Op brede vleuglen uit...

HET PAARD

poëzie
3,6 met 11 stemmen 5.988
- The just mean lies in obedience, which both waits for the signal to start, and obeys it when given. - Het krijgs...

DE GAAF DER POËZIE

poëzie
4,1 met 15 stemmen 4.507
Gevoel, Verbeelding, Heldenmoed, Tot éne ondeelbre kracht verbonden, Tesaam gesmolten tot één gloed, En door de bo...

AAN MIJNE EGADE

poëzie
3,7 met 21 stemmen 4.455
Zeg het mij, herhaal het mij, Dat ik u gelukkig make, Dat de zucht, waar van ik blake, Als ik u mijn leven wij', Ni...

BIDDEN

poëzie
3,4 met 35 stemmen 4.107
Des harten binnenst overleg, gezegd, gezucht, gedacht! Het trillen van een stille vlam die naar de wolken trach...

AAN ENE JEUGDIGE VRIENDIN

poëzie
2,1 met 14 stemmen 3.401
IN HAAR ALBUM. Eén ding is nodig. Vraag de landman naar geen garven van het afgemaaide pad! Verg de appelboom g...

AAN EEN SCHRIJFPEN

poëzie
3,5 met 11 stemmen 2.464
Smaak, o mijn hart, meld, o mijn pen, de waarheid en de trouw des Heilands, Wiens ik ben!...

B E D E

poëzie
3,3 met 17 stemmen 3.199
O Vader der Lichten! ik roep om genade, uit mij stikdonkre zielenood! Gij, slaat Ge in zijn vallen het muske nog gade,...

DE BARRE ROTS

poëzie
3,8 met 21 stemmen 3.284
Met het hoofd in de wolken, de voet in de kolken, staat bij golvengeklots naakt en eenzaam de rots Tevergeefs op zij...

Wilt thou love such a woman?*

poëzie
3,1 met 17 stemmen 3.834
Buiten draagt alleen de lucht jouw woorden Gewichtloze woorden Hier hoor ik lichter wat je zegt Tuinwoorden Als Or...

VIJF EN TWINTIG JAREN

poëzie
3,6 met 27 stemmen 6.106
EEN LIED IN 1840. Kan het zijn dat de lier, die sinds lang niet meer ruiste, die sinds lang tot geen harten in dicht...

AAN EEN DICHTER

poëzie
3,6 met 23 stemmen 5.235
BIJ DE GEBOORTE VAN ZIJN ZOON. Dichterlijke lier! Verhef u tot de hoogste vreugdetoon, en stort wellust in de harten...