inloggen

biografie: J.A. Dèr Mouw

1863-1919

Johan Andreas Dèr Mouw  [Westervoort 1862 – Den Haag 1919] wijsgeer en dichter

Dèr Mouw studeerde klassieke talen te Leiden, promoveerde in 1890 en was daarna leraar te Doetinchem, tot een conflict over zijn ondogmatische theorieën hem in 1903 naar Den Haag deed verhuizen, waar hij zich als privéleraar vestigde.

Hij was van protestantse afkomst, maar had zich al in zijn studietijd afgewend van alle dogmatiek, zowel godsdienstig als wijsgerig. O.a. in Kritische studies over psychisch monisme en nieuw-Hegelianisme (1906) keerde hij zich met grote felheid tegen Bolland. Hij verwierp elk metafysisch stelsel als een in kennistheoretisch opzicht ontoelaatbare grensoverschrijding.

Omstreeks 1912 deed zich een ommekeer in zijn denken voor: de eigen, steeds als het enig reële erkende, geest beleed hij nu onder inspiratie van de Indische mystiek als deel van de alleen in geloof te ervaren, alle tegenstellingen in zich verenigende Algeest. Als auteur noemde hij zich van toen af Adwaita (de niet-meer-twee-zijnde). Hij schreef een groot aantal gedichten, vooral sonnetten, waarin zijn vreugde om de gevonden eenheid, zijn levenservaring en grote cultuurkennis, zijn verfijnde zintuiglijkheid en zijn hoogst persoonlijk taalgebruik zich met elkaar verbonden tot een poëzie van een geheel eigen orde.

De twee bundels Brahman (1919–1920), waarvan hij de uitgave zelf niet heeft kunnen meemaken, hebben langzaam maar zeker in ruimere kring erkenning gevonden.


Inzendingen van deze schrijver

186 resultaten.

Al wat ik dacht - geloofde je - was waar

poëzie
3,5 met 37 stemmen 2.593
Al wat ik dacht - geloofde je - was waar, En goed was alles - vond je - wat ik dee. At Merlin's feet the weary Vivien...

Pakjesavond

poëzie
2,3 met 4115 stemmen 168.316
Dan denk ik aan 't konijntje, dat ik zag Als kind vóór Sint Niklaas achter het glas Van dure speelgoedwinkel. O! da...

Doorschijnende halve bol van nevel

poëzie
4,0 met 21 stemmen 2.132
Doorschijnende halve bol van nevel, ligt Over het kerkplein, ied're lamp een maan, 'T elektrisch violet; schaduwloos...

Maar dan - want nooit kan sterven, wat eens diep

poëzie
3,8 met 12 stemmen 1.964
Maar dan - want nooit kan sterven, wat eens diep, Diep uit tijdeloze afgrond van mijn Wezen Naar 't golvend vlak van...

'K zag de aarde zwenken op 't planetenbal

poëzie
3,2 met 21 stemmen 1.355
'K zag de aarde zwenken op 't planetenbal, En achter haar wapperde groen en breed Het witomzoomd fluweel van 't sle...

De mensengeest, zei 'k? Ja, was dat maar waar

poëzie
4,0 met 23 stemmen 2.062
De mensengeest, zei 'k? Ja, was dat maar waar! Iedere geest danst op zijn eigen koord; Dat de een, rechtlijnig eenzaa...

Vol noorderlicht van plechtige flambouwen

poëzie
3,1 met 10 stemmen 1.492
Vol noorderlicht van plechtige flambouwen, Vol sterrebeelden hing het ijspaleis: 'T leek uit bevroren vuur, uit vlamm...

Dof violet ...

poëzie
4,1 met 23 stemmen 3.581
Dof violet is ’t west en paarsig grijs. Nog wandel ‘k door het zwaar berijpte gras, En hoor naast me op de vaart h...

Door winteravondmist zijn blauw beslagen

poëzie
3,3 met 16 stemmen 2.161
Door winteravondmist zijn blauw beslagen De ruiten van de tram: spectrale kringen Vervloeien, of vervolgen en doordrin...

Kortlevend plankton van de Brahmanzee

poëzie
3,7 met 34 stemmen 4.069
Kortlevend plankton van de Brahmanzee, Zal 'k eenmaal naar hun vredebloei verzinken; Zolang ik niet de koele dood mag...

Soms zomeravonds, als ik 't oude huis

poëzie
3,9 met 18 stemmen 2.386
Soms zomeravonds, als ik 't oude huis Vol schem'ring, zonder mensen, binnenkom - Ik luister en ik weet niet recht, w...

't Is lang geleden (17)

poëzie
3,7 met 13 stemmen 1.209
Ik werd al aardig knap, want 'k leerde frans. Blij was 'k! Als je dat kende, ja, dan was je Een eind op streek, begr...

'K weet dat vlak bij me, in 't hart van God gedoken

poëzie
3,5 met 87 stemmen 9.894
'K weet dat vlak bij me, in 't hart van God gedoken, De grote liefden van mijn leven wonen: Daar staan ze, veilig, s...

't Is lang geleden

poëzie
3,8 met 12 stemmen 1.506
'k Hoor ruisen ons moeras - zo noemden wij 't, Mijn vriend en ik - vol angstig rits'lend riet, Met, soms, een zicht...

Maanopgang

poëzie
3,4 met 11 stemmen 1.427
'T is of een hefboom draait om de aarde als as: Hij draagt in 't west en 't oost doorzicht'ge schalen, In de een b...

'K weet nog, hoe 'k vaak tegen mijn liefde zei

poëzie
3,5 met 17 stemmen 1.688
'K weet nog, hoe 'k vaak tegen mijn liefde zei: Toe, kindje, wees eens stil! Je bent zo druk: Jouw zonn'ge woorden...

'K zat, jong, graag in mijn perenboom te deinen

poëzie
4,1 met 38 stemmen 1.535
'K zat, jong, graag in mijn perenboom te deinen: In de afgeknotte top had ik een plank Getimmerd, en gevlochten, rank...

En 't is alsof, gekazuifeld met statie

poëzie
3,8 met 8 stemmen 1.214
En 't is alsof, gekazuifeld met statie Van sterrenevels en laaiend met kronen En goud van geheimzinnige Orionen, Mij...

Nu zàl er stilte zijn, mijn leven lang

poëzie
4,0 met 14 stemmen 1.421
Nu zàl er stilte zijn, mijn leven lang; De tijd zal, voorzichtig, zijn vlucht vertragen, Dat niet zijn ijlste suizen...

Zoals een zaadpluis door een spinragdraad

poëzie
3,8 met 11 stemmen 1.581
Zoals een zaadpluis door een spinragdraad, De glinst'rende door 't glinst'rende gevangen, Een korte poos stil trill...

Niet twijf'lend weet ik: Alle goed is kwaad

poëzie
4,4 met 8 stemmen 1.336
Niet twijf'lend weet ik: Alle goed is kwaad; Twijfelend hoop ik: Alle kwaad is goed; Zodat wie 't ene wil, het and'...

Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven

poëzie
4,4 met 27 stemmen 2.203
Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven, Ik zelf ben de Profeten, ben de Wet; Ik heb geen Christus nodig, die mij redt...

Aquarium

poëzie
3,8 met 12 stemmen 2.036
In schem’rig groen stukje van de oceaan Zweeft als een schim het zeedier, transparant: Zich vergetend, ziet door gla...

'k Hoor, hoe met gouden lijst de schilderij

poëzie
3,7 met 12 stemmen 1.816
'k Hoor, hoe met gouden lijst de schilderij onhoorbaar zegt, terwijl ik sta te kijken: 'Ik hang in 't niets...

En nu 'k mijn mensenleed

poëzie
3,4 met 10 stemmen 1.476
En nu 'k mijn mensenleed heb weggeschreid, En weer, en weer, en weer - nu 'leer ik rijzen Uit slik van werelddwarrel...

Geen maaksel was 't van sterfelijke hand

poëzie
4,1 met 11 stemmen 1.932
Geen maaksel was 't van sterfelijke hand: Wetenschap zelf, metalen integraal, Met vlammenkrans en gil van zegepraal,...

Wit hing en stil...

poëzie
4,1 met 14 stemmen 2.204
Wit hing en stil de dauw over de weiden. – Onwereldlijk, onwezenlijk, een schim, Stond, hoog, in ’t west wit licht...

't Rozeneiland

poëzie
5,0 met 1 stemmen 293
't Rozeneiland Cyprus betrad een zeeman; tempelwaarts eerbiedig zijn schreên hij richtte, tot hij kwam, waar spieg...

Omhoog zien naar de zon de waterrozen

poëzie
3,6 met 11 stemmen 267
Omhoog zien naar de zon de waterrozen, Kinderlijk, alsof 't Rafaels eng'len waren; Grauw slib en wijde schem'ringen...

Hij ligt er nog, de steen

poëzie
5,0 met 2 stemmen 652
Hij ligt er nog, de steen: een jaar geleden Heb 'k zelf hem daar gelegd; en ik herken Heel goed de plek, vlak naast di...
Meer van deze schrijver...