inloggen

biografie: J.A. dèr Mouw

1863-1919

Johan Andreas Dèr Mouw  [Westervoort 1862 – Den Haag 1919] wijsgeer en dichter

Dèr Mouw studeerde klassieke talen te Leiden, promoveerde in 1890 en was daarna leraar te Doetinchem, tot een conflict over zijn ondogmatische theorieën hem in 1903 naar Den Haag deed verhuizen, waar hij zich als privéleraar vestigde.

Hij was van protestantse afkomst, maar had zich al in zijn studietijd afgewend van alle dogmatiek, zowel godsdienstig als wijsgerig. O.a. in Kritische studies over psychisch monisme en nieuw-Hegelianisme (1906) keerde hij zich met grote felheid tegen Bolland. Hij verwierp elk metafysisch stelsel als een in kennistheoretisch opzicht ontoelaatbare grensoverschrijding.

Omstreeks 1912 deed zich een ommekeer in zijn denken voor: de eigen, steeds als het enig reële erkende, geest beleed hij nu onder inspiratie van de Indische mystiek als deel van de alleen in geloof te ervaren, alle tegenstellingen in zich verenigende Algeest. Als auteur noemde hij zich van toen af Adwaita (de niet-meer-twee-zijnde). Hij schreef een groot aantal gedichten, vooral sonnetten, waarin zijn vreugde om de gevonden eenheid, zijn levenservaring en grote cultuurkennis, zijn verfijnde zintuiglijkheid en zijn hoogst persoonlijk taalgebruik zich met elkaar verbonden tot een poëzie van een geheel eigen orde.

De twee bundels Brahman (1919–1920), waarvan hij de uitgave zelf niet heeft kunnen meemaken, hebben langzaam maar zeker in ruimere kring erkenning gevonden.


Inzendingen van deze schrijver

188 resultaten.

Soms zomeravonds, als ik 't oude huis

poezie
4,1 met 17 stemmen 2.325
Soms zomeravonds, als ik 't oude huis
Vol schem'ring, zonder mensen, binnenkom -
Ik luister en ik weet niet recht, waarom -
'K ga naar mijn kamer. - 'K hoor nog net een muis....

't Is lang geleden (17)

poezie
3,6 met 12 stemmen 1.155
Ik werd al aardig knap, want 'k leerde frans.
Blij was 'k! Als je dat kende, ja, dan was je
Een eind op streek, begreep ik, want dan las je
Verne in 't oorspronk'lijke en Aimard's romans....

'K weet dat vlak bij me, in 't hart van God gedoken

poezie
3,5 met 87 stemmen 9.860
'K weet dat vlak bij me, in 't hart van God gedoken,
De grote liefden van mijn leven wonen:
Daar staan ze, veilig, stil als anemonen,
Door geen orkaan van 't oppervlak gebroken....

't Is lang geleden

poezie
3,8 met 12 stemmen 1.473
'k Hoor ruisen ons moeras - zo noemden wij 't,
Mijn vriend en ik - vol angstig rits'lend riet,
Met, soms, een zichtbaar wieg'lende karkiet
Er om eerst bos, dan heiden, vlak en wijd....

Maanopgang

poezie
3,4 met 11 stemmen 1.396
'T is of een hefboom draait om de aarde als as:
Hij draagt in 't west en 't oost doorzicht'ge schalen,
In de een blauwgroen gebergte van opalen,
In de and're een enk'le bol van chrysopras:...

'K weet nog, hoe 'k vaak tegen mijn liefde zei

poezie
3,5 met 17 stemmen 1.663
'K weet nog, hoe 'k vaak tegen mijn liefde zei:
Toe, kindje, wees eens stil! Je bent zo druk:
Jouw zonn'ge woorden vlind'ren 't spinsel stuk,
Dat Yâjnawalkya's mijm'ren om me lei....

'K zat, jong, graag in mijn perenboom te deinen

poezie
4,1 met 38 stemmen 1.512
'K zat, jong, graag in mijn perenboom te deinen:
In de afgeknotte top had ik een plank
Getimmerd, en gevlochten, rank door rank,
Klimop tot rugleun en veil'ge gordijnen....

En 't is alsof, gekazuifeld met statie

poezie
3,8 met 8 stemmen 1.200
En 't is alsof, gekazuifeld met statie
Van sterrenevels en laaiend met kronen
En goud van geheimzinnige Orionen,
Mijn Zelf's gedachten staan in kontemplatie;...

Nu zàl er stilte zijn, mijn leven lang

poezie
4,0 met 14 stemmen 1.399
Nu zàl er stilte zijn, mijn leven lang;
De tijd zal, voorzichtig, zijn vlucht vertragen,
Dat niet zijn ijlste suizen mocht verjagen,
Wat dwaas ik koos boven haar sprookjeszang:...

Zoals een zaadpluis door een spinragdraad

poezie
3,8 met 11 stemmen 1.563
Zoals een zaadpluis door een spinragdraad,
De glinst'rende door 't glinst'rende gevangen,
Een korte poos stil trillende blijft hangen,
En dan langs lucht'ge helling opwaarts gaat,...

Niet twijf'lend weet ik: Alle goed is kwaad

poezie
4,4 met 8 stemmen 1.314
Niet twijf'lend weet ik: Alle goed is kwaad;
Twijfelend hoop ik: Alle kwaad is goed;
Zodat wie 't ene wil, het and're doet,
En zond'loos hij slechts is, die beide laat....

Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven

poezie
4,3 met 26 stemmen 2.178
Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven,
Ik zelf ben de Profeten, ben de Wet;
Ik heb geen Christus nodig, die mij redt;
Mij hoeft geen God mijn zonden te vergeven:...

Aquarium

poezie
3,8 met 12 stemmen 1.994
In schem’rig groen stukje van de oceaan
Zweeft als een schim het zeedier, transparant:
Zich vergetend, ziet door glazen wand
De mensengeest ‘t ontzaglijk wonder aan,...

Pakjesavond

gedicht
2,3 met 4102 stemmen 166.962
Dan denk ik aan 't konijntje, dat ik zag
Als kind vóór Sint Niklaas achter het glas
Van dure speelgoedwinkel. O! dat was
Zo'n prachtig beestje, grijs en wit; het lag...

'k Hoor, hoe met gouden lijst de schilderij

poezie
3,7 met 12 stemmen 1.806
'k Hoor, hoe met gouden lijst de schilderij
onhoorbaar zegt, terwijl ik sta te kijken:
'Ik hang in 't niets, zelf niets dan schijn van eiken,
van weiden en van wolken, zee en hei;...

En nu 'k mijn mensenleed

poezie
3,4 met 10 stemmen 1.464
En nu 'k mijn mensenleed heb weggeschreid,
En weer, en weer, en weer - nu 'leer ik rijzen
Uit slik van werelddwarrel met gepeizen',
En 'k zie, 't was alles hoogste Werklijkheid....

Geen maaksel was 't van sterfelijke hand

poezie
4,1 met 11 stemmen 1.925
Geen maaksel was 't van sterfelijke hand:
Wetenschap zelf, metalen integraal,
Met vlammenkrans en gil van zegepraal,
Stormde de trein door avondheideland:...

DOF VIOLET

poezie
4,7 met 7 stemmen 1.293
Dof violet is 't west en paarsig grijs.
Nog wandel 'k door het zwaar berijpte gras,
En hoor naast me op de vaart het fijn gekras
Van schaatsen over 't hol rinkelend ijs: ...

Wit hing en stil...

poezie
4,1 met 14 stemmen 2.190
Wit hing en stil de dauw over de weiden. –
Onwereldlijk, onwezenlijk, een schim,
Stond, hoog, in ’t west wit licht boven de kim. –
Niets werk’lijks was er meer, niets dan wij beiden....

't Rozeneiland

poezie
5,0 met 1 stemmen 287
't Rozeneiland Cyprus betrad een zeeman;
tempelwaarts eerbiedig zijn schreên hij richtte,
tot hij kwam, waar spieglen in groene golven
marmeren zuilen:...

Omhoog zien naar de zon de waterrozen

poezie
5,0 met 3 stemmen 261
Omhoog zien naar de zon de waterrozen,
Kinderlijk, alsof 't Rafaels eng'len waren;
Grauw slib en wijde schem'ringen bewaren,
Die hier de dood stilde tot smartelozen....

Hij ligt er nog, de steen

poezie
5,0 met 2 stemmen 642
Hij ligt er nog, de steen: een jaar geleden
Heb 'k zelf hem daar gelegd; en ik herken
Heel goed de plek, vlak naast die scheve den,
Waar 't zandpad, wit, loopt naar de hei beneden....

De gele wolken werden langzaam rood...

poezie
5,0 met 2 stemmen 490
De gele wolken werden langzaam rood.
Dan dacht hij: Nu begint zonsondergang;
En keek weer naar de zwaluwen, die zo lang
De zon nog konden zien. En dikwijls schoot...

Van alle dieren houd ik

poezie
3,4 met 16 stemmen 10.721
Van alle dieren houd ik, maar een hond!
Tot in mijn ruggenmerg snerpt scherp zijn blaf.
Trouw uit karakterloosheid, sluw en laf.
Tot in mijn keel ruik in zijn stand....

Schomm'lend weegschaaltje

poezie
3,4 met 17 stemmen 2.641
Schomm'lend weegschaaltje, ritselt de libel
Boven het zomers-broeiende moeras:
Op smalle strookjes van blauwglinstrend glas
Verschiet 't groen streepje, als een vonk zo snel....

'k Zie nu al

poezie
4,1 met 10 stemmen 1.241
'k Zie nu al hoe 'k, als jij gestorven bent,
Zal zitten, kijkend naar je stil gezicht;
Wel vol verleden, toch pijnlijk verlicht,
Dat jij ten minste geen verdriet meer kent....

Als de luchtschipper, mee met de wolken

poezie
4,3 met 3 stemmen 875
Als de luchtschipper, mee met de wolken,
Drijft boven de bergen,
En, hoger nog, opstijgt in 't licht,
Ziet hij dan de aarde nog...