inloggen

biografie: Jacob Cats

1577-1660

Jacob Cats (Brouwershaven 1577 - Den Haag 1660)

Cats werd in 1577 in Brouwershaven (Zeeland) geboren. Hij overleed in 1660 in het huis in Den Haag dat we nu het Catshuis noemen.

Cats was een bemiddeld man. Hij genoot veel aanzien: hij heeft het hoge ambt van Raadpensionaris van Holland bekleed. Zijn grootste bekendheid kreeg hij door zijn voor iedereen toegankelijke gedichten.

Enkele voorbeelden van zegswijzen die aan Cats’ werk zijn ontleend zijn:
Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding.

Het puntje van mijn gauwe pen is ‘t felste wapen dat ik ken.

Ooit was hij zeer populair, men spreekt zelfs wel van ‘Catsbijbel’ - zijn (sterk moraliserende) werk werd in vele gezinnen aan tafel voorgelezen. Wat  nu nog van waarde is zijn zijn verhalen op rijm als Het Spaens Heidinnetje en zijnde emblematabundel: Sinne- en Minnebeelden.
[Een emblematabundel is een dichtbundel met illustraties; de tekst is vaak nogal prekerig.]


Inzendingen van deze schrijver

32 resultaten.

Lof op de Hollandse boter

poezie
2,9 met 35 stemmen 8.480
Al wat in oude tijd van boter is geschreven,
Daar ben ik niet gezind mijn zegel toe te geven;
Niet ene van de hoop en heeft er ooit gekend,
Wat boter deze kust door al de wereld zendt. ...

Eerste Trouw

poezie
4,0 met 2 stemmen 1.789
Als van twee gepaarde schelpen
D’ene breekt, of wel verliest,
Niemand zal u kunnen helpen —
Hoe men zoekt, hoe nauw men kiest ...

AL DRAAGT DE AAP EEN GOUDEN RING / ZO IS HET TOCH EEN LELIJK DING

poezie
Al heeft de sim een gulden rok,
Zo is 'et toch maar enkel jok;
Want schoon zij met een grote pracht,
Wordt deftig in het spel gebracht,...

Van de drank

poezie
4,7 met 3 stemmen 1.697
De wijn is voor de mens en voor de rapste geesten,
Maar water uit de beek ten dienste van de beesten,
Al wat de wijngaard geeft dat is een schone vrucht,
Om al wat droefheid smaakt te drijven op de vlucht....

ZO VORST, ZO VOLK

poezie
Zie doch eens: in deze poel
Was te voren geen gewoel,
Geen geruchte, geen geschil;
Alle dingen waren stil,...

Grijpt gij 't wel, zo is 't maar spel

poezie
Het brandhout en de min
zijn twee verscheiden taken;
Maar op gelijke voet
door ieder aan te raken....

Tafelwetten

poezie
4,0 met 2 stemmen 5.275
 1. Houd dit voor d' eerste tafelwet, zit waar de waard u
     nederzet.
 2. Doch of ge staat of dat ge zit, maak dat gij God te voren bidt,
     Opdat gij zegen krijgen meugt en zo geniet gij rechte vreugd....

Grijpt gij 't wel, zo is 't maar spel

poezie
3,5 met 2 stemmen 3.650
Het brandhout en de min
zijn twee verscheiden taken;
Maar op gelijke voet
door ieder aan te raken....

Wilt gij een hups, een rustig wijf?

poezie
3,4 met 11 stemmen 3.146
Wilt gij een hups, een rustig wijf?
Neem eerst uit Nederland het lijf,
Neem dan nog tot zo weerde pand
Het aangezicht uit Engeland,...

Wilt gij bemind en eerlijk leven?

poezie
3,3 met 66 stemmen 12.664
Wilt gij bemind en eerlijk leven?
Dan wil ik u een regel geven.
Vier dingen dient gij wel te weten:
Geleden onrecht snel vergeten...

Van de drank

poezie
3,1 met 10 stemmen 4.777
De wijn is voor de mens en voor de rapste geesten,
Maar water uit de beek ten dienste van de beesten,
Al wat de wijngaard geeft dat is een schone vrucht,
Om al wat droefheid smaakt te drijven op de vlucht....

Sorgh-vliet

poezie
3,5 met 13 stemmen 4.805
Ik wil hier mijnen geest in vrijheid laten zweven,
En laat, al die het lust, bij vorst of prinsen leven;
Want die een hoge staat, of wichtig ambt bekleedt,
Is nimmer buiten zorg, en zelden buiten leed....

’T IS KUNST TE LEVEN

poezie
3,7 met 24 stemmen 8.327
Zie, hoe de wereld gaat: waar twee gezellen vissen:
Heeft dikmaal een het nut, en d’ander moet het missen:
Een lacht er in de vuist, gans blijde met de vang,
En d’ander schreit er om, en jammert uren lang;...

Het nieuwe jaar is hier

poezie
3,8 met 14 stemmen 5.876
Het nieuwe jaar is hier; het aardrijk gaat ontsluiten,
De botten puilen uit, de bomen zullen spruiten,
Het kruid en welig gras zal kruipen wijd en breed,
De bloemkens zullen staan elk op zijn best gekleed....

Ouderdom en buitenleven

poezie
3,7 met 23 stemmen 7.632
Het is geen klein vermaak, te zitten met een boekje
Omtrent een groene laan, of in een eenzaam hoekje,
Te lezen enig werk, dat onze ziele sticht,
Of God een offer doen, met enig zoet gedicht....

KREPEL WIL ALTIJD VOORDANSEN

poezie
3,6 met 14 stemmen 5.344
Lestmaal kwam ik in een veld,
Waar een ieder was gesteld
Tot een uitgelaten vreugd
Naar de wijze van de jeugd;...

't Neemt toe, men weet niet hoe

poezie
3,3 met 30 stemmen 6.735
Laatst ging ik in de hof, daar schreef ik op een linde,
Ik sneed in een pompoen de naam van mijn beminde;
Het schrift was eerstmaal teer*, men zag daar anders niet
Als dat het groen gewas beschreidde mijn verdriet: ...

't Vlucht, krijgt 't lucht

poezie
3,6 met 28 stemmen 9.320
Waar dat de Maagdom ligt, ging Els haar voedster* vragen,
De min* dacht, zeg ik 't niet, zij mocht daar van gewagen
Aan Ritsaart, dat's een boef, die zou 't haar doen bescheid.
Dies sprak zij, neem dees doos, hierin de Maagdom leyt, ...

’T ZIJN STERKE BENEN, DIE WEELDE DRAGEN

poezie
3,4 met 32 stemmen 9.284
Wanneer het ijzer gloeit te midden in de kolen,
Bevochten van de vlam, en in het vuur verholen,
Dan buigt het als een was, maar raakt ’t in het nat,
Straks* heeft 't wederom zijn harde aard gevat*....

De netten van de spin

poezie
3,3 met 15 stemmen 5.748
De netten van de spin, die in de vensters hangen,
En kunnen maar alleen de kleine muggen vangen:
De wespe met de bij, en al wat hoger zweeft,
Maakt dat het broze rag op hen geen vat en heeft....

LAAT UW LICHT SCHIJNEN ONDER DE MENSEN

poezie
3,7 met 15 stemmen 4.675
Vrienden, het zijn nutte zaken
Dat er aan het dorre strand
Staat een hoog, een vurig baken,
Dat gehele nachten brandt....

IS ’T OOG VERRAST, ’T BEEST IS IN LAST

poezie
3,4 met 10 stemmen 4.592
Beziet, het moedig dier de Leeuwe staat gebonden,
Omdat men zijne aard ten leste heeft gevonden:
Ach! Sampson is gevat, omdat zijn machtig haar
Werd, door een ontrouw wijf, zijn vijand openbaar....

WAT HANGT HIJ AAN EEN ANDER MAN

poezie
3,5 met 19 stemmen 4.304
Dank hebt, o wijngaard, oude stam,
dat ik een reis zo verre kwam
Dat ik mijn eigen wortel had,
En zoog voortaan mijn eigen nat....

ZOUT HOUDT

poezie
3,4 met 16 stemmen 4.408
Als de slakke komt gekropen,
Hier en ginder, door het huis,
’t Is al met haar slijm bedropen,
Niet een kamer blijft er kuis;...

HET MINNEN IS EEN ZELDZAAM SPEL

poezie
3,2 met 31 stemmen 5.955
Het minnen is een zeldzaam spel,
Het brengt de mensen in gekwel,
het is een los en loze vond',
het is een wezen zonder grond....

Een rijk van dwang en duurt niet lang

poezie
4,4 met 9 stemmen 3.947
Als de most*, te nauw bedwongen,
Lijdt en worstelt, lijdt en zucht,
Zonder adem, zonder lucht,
Zie, dan doet hij vreemde sprongen;...

VRIJT, WAAR JE ZIJT

poezie
3,5 met 15 stemmen 6.997
Daar is een vis van ouds bekend,
Die blijft niet in zijn element;
Want als een visser, of zijn maat,
Op deze vis uit vissen gaat,...

Niet en kan er beter passen, als dat 't samen is gewassen

poezie
3,6 met 24 stemmen 5.804
Il n’y a que les premiers amours*
Als van twee gepaarde schelpen
D’ ene breekt, of wel verliest,
Niemand zal u kunnen helpen ­...

VOLWASSEN APPEL EN RIJPE PEER, ZIJGT LICHT TER NEER

poezie
3,8 met 30 stemmen 6.644
Indien je minnen wilt, en dat met korte zwieren,
En stelt u zinnen nooit op al te jonge dieren;
Te licht, helaas, te licht, en dikmaal op een sprong,
Wordt iemand daar gezeid: mijn dochter is te jong....

LAAT UW LICHT SCHIJNEN ONDER DE MENSEN.

poezie
3,2 met 21 stemmen 5.773
Vrienden, het zijn nutte zaken
Dat’er aan het dorre strand
Staat een hoog, een vierig baken,
Dat gehele nachten brandt....