De Panoven
als ik je delf
uit de verzonken dam
vertel ik
over rauwe
ijskoude plakken klei
en warme
gebakken stenen
uit je huid pers ik
de eeuwen
die wij dragen
wanneer ik je omsluit
mijn hitte
in je borst ontbrandt
versmelten we
binnen mijn
gewelven
zal ik je baren
onze vlammen
smoren
tot we nagloeien
... een ontmoeting tussen mythe, landschap, grondstof en erfgoed in de Liemers;
ofwel een transformatiegedicht, over het wordingsproces van bakstenen,
onze geschiedenis in de klei die nagloeit. ...
Zie ook: https://nl.wikipedia.org/wiki/Panoven_(Zevenaar)
Schrijver: Van Xanten
10 september 2026
Geplaatst in de categorie: landschap

Er zijn 7 reacties op deze inzending:
(mooi daar)
de eeuwen die we dragen…
Klei is opgebouwd uit kleiplaatjes die door water de stof als een huid bedekken.
Iets ouder dan twee eeuwen, Maxim.
Een verwijzing naar de oorsprong van bestaan.
en dat op Open Monumentendag
ook al bestaat het twee millennia
ik hoorde ergens wel de klepel luiden
wist wel van Limes' castra en castella
maar hoorde niet de klokken
in Panoven
slechts die van Pannerden tot Sevenaer
ik zou het niet zozeer een
liefdesgedicht willen noemen.
Ik heb een witregel verwijderd
om de transformatie te
benadrukken.
ook al bestaat het twee millennia
ik hoorde ergens wel de klepel luiden
wist wel van Limes' castra en castella
maar hoorde niet de klokken in Panoven
doch slechts van Pannerden tot Sevenaer
dank je wel voor het lezen en je reactie!
De Panoven, is de enige overgebleven zigzagoven in Nederland en een opvolger van de veldovens die door de Romeinen langs de rivieren werden gebouwd om uit de klei stenen/dakpannen (tegulae) te bakken.
Dis Pater, (rijke vader, wordt ook genoemd in overblijfselen van de Romeinse opgravingen in de omgeving van De Panoven), en gezien als de Romeinse God van de onderwereld, maar ook de aarde, ondergrond, de minerale schatten en de rijke kleigronden.
Proserpina, de godin symbool voor cyclus, transformatie, seizoenen wordt in mijn gedicht door hem gedolven uit zijn rijkdom en getransformeerd.
Daarvoor is De Panoven verworden tot de plek waar Dis Pater heerst. De gewelven als architectuur van het dodenrijk, de hitte als transformatie, de klei die als baksteen wordt gebaard.
Het is dus de wereld waarin Proserpina uit klei wordt gedolven, gevormd, verhit, gesmoord, en uiteindelijk nagloeit volgens de principes van het bakproces en tegelijkertijd de cyclus van de seizoenen vertegenwoordigt.
Dis Pater (de rijke vader, refererend aan de rijkdommen van de aarde) wordt wel in zekere zin verbonden met Pluto, god van de onderwereld en de Griekse Hades.
maar wel een enigma
dat verbeeldt...
Ik zie voor me een eeuwenoude onderaardse ruïne, ooit een prooi voor de vlammen...
maar dan...wat doet Pluto daar opeens, de god der onderwereld in vuur en vlam voor Proserpina
als bruid geschaakt uit de rijke bovenwereld?
Was hij eerst